Na Pradziadzie znów działa profesjonalna stacja meteorologiczna. Po 28 lata przerwy. Gdzie są stacje po polskiej stronie granicy?
Przez ostatnie trzy dekady stacja Czeskiego Instytutu Hydrometeorologicznego (ČHMÚ) znajdowała się na niedalekim Šeraku, jednak mankamentem tej lokalizacji był brak zapasowej sieci energetycznej. Podczas ubiegłorocznej powodzi przez trzy dni na Šeraku nie było prądu, co spowodowało, że pracujący na górze meteorolodzy nie mogli wysyłać wiadomości. W sytuacji, kiedy dane meteorologiczne były najbardziej istotne, system zawiódł. Stąd podjęta decyzja o przenosinach stacji na szczyt najwyższej góry Sudetów Wschodnich, gdzie znajduje się alternatywna sieć energetyczna.
Pełne pomiary na Pradziadzie realizowane były w latach 1941 – 1997. Dopiero potem stacja przeniesiona została na Šerak. Jedną z przyczyn przemieszczenia było zauważenie zniekształceń w pomiarach ze względu na lokalizację potężnej wieży na szczycie oraz podatność urządzeń na oblodzenie. Dziś nowoczesna technika jest odporna na te problemy. Wraz z tegoroczną zmianą badania na Pradziadzie poszerzono o pomiary jakości powietrza. Część danych nadal będzie pozyskiwana na Šeraku. Meteorolodzy wskazują, że najistotniejsze pomiary będą dotyczyły opadów.
– Mamy dane w czasie rzeczywistym, więc można je wprowadzać do modeli prognoz hydrogeologicznych. Oznacza to, że wiemy, jak zachowują się cieki wodne w tym rejonie – podkreśla cytowany przez iDnes.cz dyrektor ds. meteorologii i klimatologii w Czeskim Instytucie Meteorologicznym Libor Černíkovský.
Po polskiej stronie granicy
Jak wygląda sytuacja z lokalizacją stacji meteorologicznych po polskiej stronie granicy? Według stanu na listopad 2024 r. polska meteorologiczna sieć pomiarowo-obserwacyjna Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Warszawie składała się z 981 stacji. W powiecie prudnickim IMiGW posiada jedną automatyczną stację – na granicy Prudnika i Łąki Prudnickiej, blisko budowanej obecnie ul. Działkowej. Peryferyjna lokalizacja stacji wynika z konieczności pozyskania danych środowiskowych obojętnych wobec działalności człowieka. Stąd unika się umiejscawiania takich punktów w obszarach zabudowanych lub w sąsiedztwie ruchliwych dróg.
We wtorek, 21 października różnica w pomiarze temperatury między stacją IMiGW a stacją powiatową położoną przy komendzie straży pożarnej w Prudniku wynosiła blisko 0,5 st. C. Dla mieszkańca to niemal żadna różnica, ale dla specjalistów badających klimat już znaczna. Wykazana różnica nie świadczy o tym, że punkt w mieście podaje błędne dane. Są one prawidłowe, tylko że uwzględniają specyfikę powietrza w mieście i nieco inne otoczenie (w mieście płaskowyż, ulice, poza miastem nadrzeczny teren). Obie stacje mierzą również prędkość wiatru, sumę opadów i wilgotność powietrza.
W okolicy stacje meteorologiczne znajdują się w gminie Korfantów na południe od Przydroża Małego (blisko Szwedzkiej Górki), w gminie Krapkowice między Pietną, Ligotą, a Brożcem oraz między Głubczycami a Nowym Rożnowem. Ciekawe, że – wzorem Czechów – IMiGW nie zdecydował się na urządzenie pomiarowe w punkcie górskim, u nas na szczycie Biskupiej Kopy, najwyżej położonego punktu w województwie opolskim.
