{"id":27545,"date":"2019-10-19T11:14:32","date_gmt":"2019-10-19T09:14:32","guid":{"rendered":"http:\/\/terazprudnik.pl\/?p=27545"},"modified":"2020-12-09T19:56:52","modified_gmt":"2020-12-09T18:56:52","slug":"wyszynskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/2019\/10\/wyszynskiego\/","title":{"rendered":"Ulica Stefana Wyszy\u0144skiego: Od komunisty do b\u0142ogos\u0142awionego"},"content":{"rendered":"

Ulica Stefana Wyszy\u0144skiego, jeszcze pod nazw\u0105 innego patrona, powsta\u0142a p\u00f3\u017ano, bo w okresie Polski Ludowej. Wcze\u015bniej by\u0142a to jedna z kilku miejskich promenad \u0142\u0105cz\u0105cych \u015br\u00f3dmie\u015bcie z G\u00f3rami Opawskimi.<\/strong><\/p>\n

By\u0142a to jedyna wi\u0119ksza droga na po\u0142udnie od obecnej ul. Staszica mi\u0119dzy ul. D\u0105browskiego a Traugutta. Wok\u00f3\u0142 by\u0142y \u0142\u0105ki i pola uprawne. Nasza droga (obecnie cz\u0119\u015b\u0107 ul. Paderewskiego) dociera\u0142a do Al. Lipowej, ale mia\u0142a\u00a0 przed\u0142u\u017cenie w postaci kolejnej drogi prowadz\u0105cej po grobli stawu i dalej do Lip (ostatni jej odcinek zosta\u0142 zlikwidowany). Dzi\u015b prowadzi tu nowa \u015bcie\u017cka spacerowa. Jednak historia tej drogi jest jeszcze starsza ni\u017c jej promenadowy okres. Z najstarszych map wynika, \u017ce ul. Wyszy\u0144skiego mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c przed\u0142u\u017cenie na p\u00f3\u0142nocy. Przed powstaniem parku by\u0142a tu droga prowadz\u0105ca prosto z dzisiejszej ul. Ko\u015bciuszki oraz od strony starego cmentarza przy ul. Gimnazjalnej. Trakt nie mia\u0142 szczeg\u00f3lnego znaczenia, by\u0142a to jedna z wielu podmiejskich dr\u00f3g gruntowych, s\u0142u\u017c\u0105ca mieszka\u0144com w dotarciu do p\u00f3l, czy lasu.<\/p>\n

\"\"<\/a>
W \u015brodkowej cz\u0119\u015bci mapy topograficznej z lat 40. XX w. znajduje si\u0119 droga, kt\u00f3r\u0105 poprowadzono p\u00f3\u017aniej ulice: Wyszy\u0144skiego i Paderewskiego. (arch. redakcji)<\/figcaption><\/figure>\n

W XIX w. sie\u0107 miejskich promenad w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci miasta (trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce promenad\u0119 wytyczono te\u017c na p\u00f3\u0142nocy miasta – ul. Mieszka I) zyska\u0142a na jednej mapie nazw\u0119 „Das Promenaden Feld” (czyli obszar\/pola z promenadami). Czym by\u0142y promenady<\/strong>? Dzi\u015b kojarz\u0105 nam si\u0119 z ci\u0105gami pieszymi w zdrojach, cz\u0119sto prowadz\u0105cymi wzd\u0142u\u017c rzek, brzeg\u00f3w jezior lub morza, niekoniecznie w s\u0105siedztwie drzew. W rozumieniu XIX- i XX-wiecznej Europy by\u0142y to aleje o charakterze rekreacyjnym, po\u0142o\u017cone na terenie miast, miejscowo\u015bci turystycznych i uzdrowiskowych lub w ich s\u0105siedztwie. Dzi\u015b z powodzeniem mogliby\u015bmy w Prudniku wr\u00f3ci\u0107 do tych nazw, bo jest uzasadnienie historyczne, a poza tym nobilituje miasto w oczach turyst\u00f3w. Oczywi\u015bcie tam, gdzie charakter alei promenadowych zachowa\u0142 si\u0119. Niestety ul. Wyszy\u0144skiego ju\u017c tych cech nie posiada.<\/p>\n

Cechy drogi „Wyszy\u0144skiego” nie zmieni\u0142y si\u0119 do czas\u00f3w powojennych, kiedy to postanowiono o budowie s\u0105siaduj\u0105cych z ni\u0105 osiedli – blok\u00f3w oraz dom\u00f3w jednorodzinnych. Cho\u0107 powsta\u0142y w atrakcyjnym terenie, blisko \u015br\u00f3dmie\u015bcia i parku, to zniszczy\u0142y ekspozycj\u0119 krajobrazow\u0105 po\u0142udnia miasta, zw\u0142aszcza od strony parku. Bloki przes\u0142oni\u0142y masyw Biskupiej Kopy oraz cz\u0119\u015b\u0107 Lasu Prudnickiego. Uratowa\u0142 si\u0119 jedynie fragmentaryczny widok na czesk\u0105 Vysok\u0105 z alejki nad boiskami „Orlika”.<\/p>\n

\"\"
Fragment Parku Miejskiego w Prudniku. Widok w kierunku G\u00f3r Opawskich z Kapliczn\u0105 G\u00f3r\u0105 i Okopow\u0105 (388). Na pierwszym planie Domek Mleczny (Milchhaus). W wyniku budowy osiedla przy ul. Nowotki (Wyszy\u0144skiego) oraz Wojska Polskiego widok na przedg\u00f3rze i g\u00f3ry zosta\u0142 przes\u0142oni\u0119ty (zbiory Adama Lutogniewskiego) KOPIOWANIE I PUBLIKOWANIE BEZ ZGODY WYDAWCY TERAZPRUDNIK.PL – ZABRONIONE<\/figcaption><\/figure>\n

W latach 1964 – 1974<\/strong> zbudowano tu wielorodzinne, sp\u00f3\u0142dzielcze osiedle na ponad 600 mieszka\u0144. Patronem g\u0142\u00f3wnej ulicy osiedlowej zosta\u0142 Marceli Nowotko<\/strong>, polski dzia\u0142acz komunistyczny zamordowany w do dzi\u015b niejasnych okoliczno\u015bciach w 1942 r. i w okresie PRL-u uznawany za jednego z bohater\u00f3w pa\u0144stwowych (Nowotko zago\u015bci\u0142 m.in. na monecie o nominale 20 z\u0142). Wkr\u00f3tce ca\u0142e osiedle przyj\u0119\u0142o jego imi\u0119. Inwestorem by\u0142a Sp\u00f3\u0142dzielnia Mieszkaniowa „Nowy Dom” w Prudniku<\/strong>, a plan urbanistyczny wykona\u0142 Zak\u0142ad Us\u0142ug Inwestycyjnych „Inwestprojekt” w Katowicach. W budowie mogli bra\u0107 udzia\u0142 cz\u0142onkowie sp\u00f3\u0142dzielni, a wypracowane godziny skraca\u0142y czas oczekiwania na mieszkanie. Taka forma pracy powodowa\u0142a, \u017ce nie zawsze elementy budynk\u00f3w powstawa\u0142y zgodnie ze sztuk\u0105 budowlan\u0105, a fuszerka wychodzi\u0142a czasem po wielu latach u\u017cytkowania mieszka\u0144.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Teren po zlikwidowanej kot\u0142owni osiedlowej od strony ul. Wojska Polskiego (fot. archiwum)<\/figcaption><\/figure>\n

Przy ul. Nowotki zbudowano siedem identycznych, pi\u0119ciokondygnacyjnych i czteroklatkowych blok\u00f3w. Druga cz\u0119\u015b\u0107 osiedla powsta\u0142a przy ul. Wojska Polskiego. Do czasu zbudowania osiedla na Jasionowym Wzg\u00f3rzu by\u0142o to najwi\u0119ksze prudnickie blokowisko. W odr\u00f3\u017cnieniu od Jasionowego Wzg\u00f3rza<\/strong><\/a> Osiedle Nowotki zosta\u0142o infrastrukturalnie w pe\u0142ni uko\u0144czone. Wok\u00f3\u0142 blok\u00f3w powsta\u0142a sie\u0107 chodnik\u00f3w, uliczek, centrum handlowe (wed\u0142ug standard\u00f3w PRL), kompleks gara\u017cy, tereny zielone oraz wymy\u015blne, jak na czasy PRL-u place zabaw (m.in. zamek – labirynt). W bloku od strony ul. Staszica powsta\u0142a filia biblioteki publicznej<\/strong>. Mieszka\u0144cy korzystali te\u017c z biurowca – siedziby Sp\u00f3\u0142dzielni Mieszkaniowej<\/strong> (1974), gdzie mie\u015bci\u0142y si\u0119: \u015bwietlica, klub sp\u00f3\u0142dzielczy i pierwotnie biblioteka. Obecnie – obok biur administracji sp\u00f3\u0142dzielni – znajduje si\u0119 \u015bwietlica \u015brodowiskowa. Osiedle posiada\u0142o swoj\u0105 kot\u0142owni\u0119<\/strong> przyleg\u0142\u0105 do bloku od strony ul. Wojska Polskiego. Obecnie osiedlowa sie\u0107 c.o. przy\u0142\u0105czona jest do miejskiej ciep\u0142owni.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Wej\u015bcie do Baru Osiedle (fot. Andrzej Dere\u0144)<\/figcaption><\/figure>\n

Niemal legendarny charakter zyska\u0142 jedyny w tej cz\u0119\u015bci Prudnika lokal gastronomiczny mi\u0119dzy ul. Chopina a Wyszy\u0144skiego, adresowo przyporz\u0105dkowany tej drugiej. Z racji wej\u015bcia „w d\u00f3\u0142” zyska\u0142 nieoficjaln\u0105 nazw\u0119 Bunkra. Obecnie to Bar Osiedle<\/strong>, ale kiedy\u015b m\u00f3wiono Kawiarnia Osiedle lub Kawiarnia Disco. W czasach s\u0142usznie minionych doro\u015bli wst\u0119powali tu na „g\u0142\u0119bszego”, a dzieciom fundowa\u0142o si\u0119 lody. W 1978 r. przez kr\u00f3tki okres kawiarni\u0119 prowadzi\u0142 Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Socjalistycznej. Organizowano tam r\u00f3wnie\u017c dyskoteki.<\/p>\n

W lutym 1990 r., w ramach dekomunizacji, Rada Narodowa Miasta i Gminy Prudnik dokona\u0142a zmiany nazw ulic i plac\u00f3w na terenie miasta. Marcelego Nowotk\u0119 zast\u0105pi\u0142 w\u00f3wczas kardyna\u0142 Stefan Wyszy\u0144ski<\/strong>, kt\u00f3rego posta\u0107 zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z Prudnikiem poprzez uwi\u0119zienie go w klasztorze franciszkan\u00f3w w latach 1954-1955.<\/p>\n

Sporo k\u0142opot\u00f3w go\u015bciom ul. Wyszy\u0144skiego sprawia dotarcie do blok\u00f3w z numeracj\u0105 nieparzyst\u0105, poniewa\u017c dojazd do nich jest nie z ulicy, kt\u00f3rej s\u0105 podporz\u0105dkowane, tylko z ul. Chopina. Ulic\u0105 Wyszy\u0144skiego prowadz\u0105 oznakowane turystyczne trasy Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego: G\u0142\u00f3wny Szlak Sudecki<\/strong> (Prudnik – \u015awierad\u00f3w-Zdr\u00f3j, czerwony) oraz Szlak Historyczny Las\u00f3w Kr\u00f3lewskiego Miasta Prudnika<\/strong> (niebieski).<\/p>\n

Do dzi\u015b z racji po\u0142o\u017cenia osiedle z ul. Wyszy\u0144skiego nale\u017cy do jednego z \u0142adniejszych zespo\u0142\u00f3w zabudowy wielorodzinnej na ziemi prudnickiej.<\/p>\n

D\u0142ugo\u015b\u0107 ulicy: 165 m.<\/strong><\/p>\n

\n

Znasz ciekaw\u0105 anegdot\u0119 na temat ul. Wyszy\u0144skiego? Nieznany w\u0105tek jej historii? Napisz komentarz pod artyku\u0142em lub wy\u015blij wiadomo\u015b\u0107 do autora: andrzej.deren@tygodnikprudnicki.pl.<\/span><\/strong><\/p>\n

\n\r\n