{"id":13718,"date":"2018-08-09T21:20:45","date_gmt":"2018-08-09T19:20:45","guid":{"rendered":"http:\/\/terazprudnik.pl\/?p=13718"},"modified":"2018-08-09T21:20:45","modified_gmt":"2018-08-09T19:20:45","slug":"swietezrodlo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/2018\/08\/swietezrodlo\/","title":{"rendered":"\u015awi\u0119te \u0179r\u00f3d\u0142o by\u0142o pod naszymi stopami"},"content":{"rendered":"

\"\"W trakcie prowadzonych prac przy inwestycji gminnej na ul. Poniatowskiego oraz w ma\u0142ym parku przy wodoci\u0105gach, zwanego popularnie Ma\u0142pim Gajem odkryto pozosta\u0142o\u015bci po \u015awi\u0119tym \u0179r\u00f3dle. By\u0142y one dok\u0142adnie tam, gdzie by\u0107 powinny!<\/strong><\/p>\n

Gdzie dok\u0142adnie po\u0142o\u017cone by\u0142o \u015awi\u0119te \u0179r\u00f3d\u0142o? Autor tego tekstu przez wiele lat trwa\u0142 w przekonaniu, \u017ce po \u017ar\u00f3dle, czy te\u017c uj\u0119ciu wody oznaczanym na starych mapach jako Heilbrunnen,\u00a0 nie ma dzi\u015b \u015bladu.<\/p>\n

Bo przenie\u015bli skrzy\u017cowanie<\/strong><\/p>\n

Plany jasno pokazywa\u0142y, \u017ce \u00f3w punkt znajdowa\u0142 si\u0119 na skrzy\u017cowaniu ulicy, czy te\u017c alei Lipowej i Poniatowskiego i to od strony \u015br\u00f3dmie\u015bcia. Dzi\u015b tam nic nie ma \u2013 jest tylko szeroki chodnik i r\u00f3w, a na nim \u0142\u0105ka. Czy\u017cby\u2026<\/p>\n

Zwiod\u0142y mnie owe mapy i przedwojenni architekci, kt\u00f3rzy w okresie mi\u0119dzywojennym, gdzie\u015b w latach 30., ca\u0142kowicie przebudowali wspomniane skrzy\u017cowanie, przesuwaj\u0105c je o kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w na p\u00f3\u0142noc. Na mapach to niewielka r\u00f3\u017cnica, st\u0105d trudno by\u0142o dostrzec r\u00f3\u017cnic\u0119. Dlaczego urbani\u015bci przebudowali drog\u0119? Ze wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych. W tamtym czasie miasto rozbudowywa\u0142o si\u0119 w kierunku po\u0142udniowym, powsta\u0142a ul. Grunwaldzka, kt\u00f3r\u0105 po\u0142\u0105czono z ul. D\u0105browskiego now\u0105 ul. Strzeleck\u0105 (wcze\u015bniej by\u0142a to polna droga). Regularny uk\u0142ad ulic zaburza\u0142a sko\u015bna droga prowadz\u0105ca od strony klasztoru franciszkan\u00f3w i to postanowiono zmieni\u0107, buduj\u0105c nowe przed\u0142u\u017cenie ul. Strzeleckiej. Dzi\u0119ki tej zmianie powi\u0119kszy\u0142 si\u0119 te\u017c park. Niewiele, ale jednak. W nowej cz\u0119\u015bci parku nie wytyczono \u017cadnej alejki co nieco zaburzy\u0142o uk\u0142ad komunikacyjny ca\u0142ego za\u0142o\u017cenia.<\/p>\n

Bardzo ciekawe jest to, \u017ce w parku nadal da si\u0119 odczyta\u0107 \u015blad dawnej drogi. Wci\u0105\u017c te\u017c istnieje w podziale geodezyjnym grunt\u00f3w.<\/p>\n

Nie ma ju\u017c nic\u2026<\/strong><\/p>\n

\"\"
(fot. Andrzej Dere\u0144)<\/figcaption><\/figure>\n

Posiadaj\u0105c wiedz\u0119 na temat przebudowanego skrzy\u017cowania bez trudno mo\u017cna ju\u017c by\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce \u015awi\u0119tym \u0179r\u00f3d\u0142em jest istniej\u0105ca do dzi\u015b, najwi\u0119ksza w parku studnia po\u0142o\u017cona blisko jezdni ul. Poniatowskiego. To dobra wiadomo\u015b\u0107. Z\u0142a to taka, \u017ce patrz\u0105c na betonow\u0105 pokryw\u0119 nie mo\u017cna by\u0142o oczekiwa\u0107, \u017ce ze starej konstrukcji wok\u00f3\u0142 uj\u0119cia wody cokolwiek zosta\u0142o. Przynajmniej nic, co znajdowa\u0142o si\u0119 nad powierzchni\u0105 ziemi\u0105.<\/p>\n

Historia \u017ar\u00f3d\u0142a jest do\u015b\u0107 dobrze znana. Ksi\u0119\u017ca \u2013 historycy: Weltzel i Chrz\u0105szcz wspominaj\u0105 o nim wielokrotnie, cho\u0107 cz\u0119\u015bciej jako nazw\u0119 dla \u0142\u0105k na po\u0142udnie od miasta. Zapewne istnia\u0142o tu naturalne, wydajne \u017ar\u00f3d\u0142o z dobra wod\u0105, z kt\u00f3rego ch\u0119tnie korzystali mieszka\u0144cy. Woda wybija\u0142a na tyle intensywnie, \u017ce po drugiej stronie ul. Poniatowskiego tworzy\u0142a strumie\u0144 w do\u015b\u0107 g\u0142\u0119bokim parowie. Na tyle okaza\u0142ym, \u017ce zaznaczano go na mapach topograficznych. W XVIII w. by\u0142 tu staw, do kt\u00f3rego wod\u0119 dostarcza\u0142o \u015awi\u0119te \u0179r\u00f3d\u0142o oraz potok p\u0142yn\u0105cy od strony Chocimia (w XIX w. zbiornik zlikwidowano, zostawiaj\u0105c groble; dzi\u015b ponownie jest tu staw). \u0179r\u00f3d\u0142o nie tworzy\u0142o strumienia, poniewa\u017c nieco ni\u017cej znajdowa\u0142 si\u0119 zabagniony, \u0142\u0105kowy teren rzeki Prudnik. Dawni mieszka\u0144cy cenili wod\u0119 z takich miejsc, bo wiedzieli, \u017ce jest zdrowsza od tej w miejskich studniach, czy z wodoci\u0105gu (r\u00f3wnie\u017c poprzez publiczne zbiorniki), kt\u00f3ry mia\u0142 wod\u0119 bezpo\u015brednio z rzeki. \u0141atwo sobie wyobrazi\u0107 jako\u015b\u0107 wody gruntowej, czy rzecznej w regionie, gdzie nie by\u0142o \u017cadnej kanalizacji, czy szamb.<\/p>\n

Dodali marmur i ogrodzenie<\/strong><\/p>\n

W XIX w. postanowiono okie\u0142zna\u0107 przyrod\u0119. W 1844 r. \u017ar\u00f3d\u0142o przesuni\u0119to z pierwotnego miejsca o \u201ekilka krok\u00f3w\u201d, oprawiono marmurem i \u017celazn\u0105 krat\u0105. Obok niego, w 1849 r. postawiono krzy\u017c z drzewa modrzewiowego. Zgodnie ze star\u0105 tradycj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 belk\u0119 wykonano z pnia drzewa, zostawiaj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 korzeniow\u0105, dzi\u0119ki czemu drewno nie butwia\u0142o zbyt szybko. Krzy\u017c postawiono w zamian za likwidacj\u0119 krzy\u017ca Sturma, kt\u00f3ry sta\u0142 mi\u0119dzy (…)<\/p>\n

O tym, gdzie sta\u0142 krzy\u017c, jaka by\u0142a dalsza historia \u015awi\u0119tego \u0179r\u00f3d\u0142a, co uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 oraz jak wygl\u0105da\u0142 system wodoci\u0105gowy pod Ma\u0142pim Gajem na XIX-wiecznej mapie, przeczytasz w Archiwum Odkrywcy w „Tygodniku Prudnickim”, numerze z 8.08.2018, dost\u0119pnym w formie papierowej oraz jako e-wydanie<\/a>.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W trakcie prowadzonych prac przy inwestycji gminnej na ul. Poniatowskiego oraz w ma\u0142ym parku przy wodoci\u0105gach, zwanego popularnie Ma\u0142pim Gajem odkryto pozosta\u0142o\u015bci po \u015awi\u0119tym \u0179r\u00f3dle. By\u0142y one dok\u0142adnie tam, gdzie by\u0107 powinny! Gdzie dok\u0142adnie po\u0142o\u017cone by\u0142o \u015awi\u0119te \u0179r\u00f3d\u0142o? Autor tego tekstu przez wiele lat trwa\u0142 w przekonaniu, \u017ce po \u017ar\u00f3dle, czy te\u017c uj\u0119ciu wody oznaczanym […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13719,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"tdm_status":"","tdm_grid_status":""},"categories":[19,13,5,65],"tags":[],"aioseo_notices":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13718"}],"collection":[{"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13718"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13718\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anekstp.webd.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}